Czym jest sprzedaż konsumencka?

Konsumentowi zgodnie z duchem prawa europejskiego przysługuje znacznie większa ochrona niż innym nabywcom, stąd istnieje wiele specyficznych regulacji, odnoszących się tylko do niego. Ponadto ustawodawca zróżnicował wzajemne prawa i obowiązki w zależności od tego, czy sprzedaż jest dokonywana w sposób tradycyjny (w sklepie stacjonarnym) czy na odległość (przez Internet). To oznacza, że w zależności od tego, komu i w jaki sposób są sprzedawane towary, odmiennie będzie kształtowała się sytuacja sprzedawcy.

 

Podstawowym aktem prawnym jest Kodeks cywilny z dnia 23 kwietnia 1964 r. (t. j. Dz. U. 2017 poz. 459, z późn. zm. — dalej: k.c.), który znajduje zastosowanie zawsze z uwagi na obligacyjny charakter stosunku prawnego. Należy pamiętać również o ustawie z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz. U. 2017 poz. 683, z późn. zm. — dalej: u.p.k.), która posiada duże znaczenie w przypadku działalności wysyłkowej (sprzedaż za pośrednictwem drogi internetowej), aczkolwiek zawiera regulacje odnoszące się również do sprzedaży drogą tradycyjną, we wszystkich umowach sprzedaży o charakterze konsumenckim.

 

Kodeks cywilny definiuje pojęcie „konsumenta” w art. 221 k.c. Zgodnie z tym przepisem „za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową”. Z kolei „przedsiębiorca” to „osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 331 § 1, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową” (art. 431 k.c.). Oznacza to, że charakter umowy konsumenckiej ma tylko takie zobowiązanie, gdzie jedną ze stron jest konsument (osoba fizyczna, dokonująca czynności o charakterze niegospodarczym i niezawodowym), a drugą — przedsiębiorca. Brak chociaż jednego z wymienionych elementów powoduje, że umowa nie może być uważana za zawartą z konsumentem. W praktyce bardzo często te kategorie są mylone i wielu osobom wydaje się, że zawsze przysługują im te same uprawnienia, niezależnie od tego, z kim umowa została zawarta.

 

Trzeba dodać, że reżim dla umów konsumenckich jest znacznie surowszy niż w odniesieniu do innych umów (np. zawieranych między dwoma przedsiębiorcami lub dwoma osobami fizycznymi) — choćby z tego względu, że może podlegać również wspomnianej już ustawie z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz. U. 2014 poz. 827, z późn. zm.), której zakres wyznacza art. 1:

„Ustawa określa prawa przysługujące konsumentowi, w szczególności:

1)   obowiązki przedsiębiorcy zawierającego umowę z konsumentem;

2)   zasady i tryb zawierania z konsumentem umowy na odległość i poza lokalem przedsiębiorstwa;

3)   zasady i tryb wykonania przysługującego konsumentowi prawa odstąpienia od umowy zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa;

4)   zasady i tryb zawierania z konsumentem umowy na odległość dotyczącej usług finansowych”.

Zawieranie umów sprzedaży regulują przede wszystkim przepisy kodeksu cywilnego, a dokładnie art. 535-602 k.c. Przepisy te odnoszą się do wszelkich umów, niezależnie od tego, przez kogo są one zawierane, jednakże niektóre uregulowania dotyczą wyłącznie konsumentów, co zostało wyraźnie zaznaczone w treści ustawy.

 

Zgodnie z regulacjami polskiego prawa cywilnego umowa sprzedaży łączy 2 osoby:

  1. sprzedawcę,
  2. kupującego.

 

Prawo cywilne stanowi, że w ramach umowy sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść własność rzeczy i ją wydać, a kupujący zobowiązuje się zapłacić umówioną cenę i towar odebrać. Ustawa o prawach konsumenta nakazuje ponadto, aby przed zawarciem umowy przedsiębiorca dopełnił określonych obowiązków konsumenta, których katalog zawiera art. 8 u.p.k. Zgodnie z tą regulacją przedsiębiorca powinien najpóźniej w chwili wyrażenia przez konsumenta woli związania się umową poinformować go,  o ile informacje te nie wynikają już z okoliczności, w sposób jasny i zrozumiały o:

1)   głównych cechach świadczenia, z uwzględnieniem przedmiotu świadczenia oraz sposobu porozumiewania się z konsumentem;

2)   swoich danych identyfikujących, w szczególności o firmie, organie, który zarejestrował działalność gospodarczą, i numerze, pod którym został zarejestrowany, adresie, pod którym prowadzi przedsiębiorstwo, i numerze telefonu przedsiębiorstwa;

3)   łącznej cenie lub wynagrodzeniu za świadczenie wraz z podatkami, a gdy charakter przedmiotu świadczenia nie pozwala, rozsądnie oceniając, na wcześniejsze obliczenie ich wysokości – sposobie, w jaki będą one obliczane, a także opłatach za dostarczenie, usługi pocztowe oraz jakichkolwiek innych kosztach, a gdy nie można ustalić wysokości tych opłat – o obowiązku ich uiszczenia; w razie zawarcia umowy na czas nieoznaczony lub umowy obejmującej prenumeratę przedsiębiorca ma obowiązek podania łącznej ceny lub wynagrodzenia obejmującego wszystkie płatności za okres rozliczeniowy, a także wszystkich kosztów, które konsument jest zobowiązany ponieść;

4)   sposobie i terminie spełnienia świadczenia przez przedsiębiorcę oraz stosowanej przez przedsiębiorcę procedurze rozpatrywania reklamacji;

5)   przewidzianej przez prawo odpowiedzialności przedsiębiorcy za jakość świadczenia;

6)   treści usług posprzedażnych i gwarancji;

7)   czasie trwania umowy lub – gdy umowa zawarta jest na czas nieoznaczony lub ma ulegać automatycznemu przedłużeniu – o sposobie i przesłankach wypowiedzenia umowy;

8)   funkcjonalności treści cyfrowych oraz mających zastosowanie technicznych środkach ich ochrony;

9)   mających znaczenie interoperacyjnościach treści cyfrowych ze sprzętem komputerowym i oprogramowaniem.

 

W przypadku umów zawieranych na odległość obowiązki informacyjne przedsiębiorcy są jeszcze bardziej rozbudowane, przy czym pod pojęciem „umowy zawartej na odległość” zgodnie z definicją legalną wyrażoną w art. 2 pkt 1 u.p.k. należy rozumieć umowę zawartą z konsumentem w ramach zorganizowanego systemu zawierania umów na odległość, bez jednoczesnej fizycznej obecności stron, z wyłącznym wykorzystaniem jednego lub większej liczby środków porozumiewania się na odległość do chwili zawarcia umowy włącznie:

„Art. 12. 1. Najpóźniej w chwili wyrażenia przez konsumenta woli związania się umową na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa przedsiębiorca ma obowiązek poinformować konsumenta w sposób jasny i zrozumiały o:

1)   głównych cechach świadczenia z uwzględnieniem przedmiotu świadczenia oraz sposobu porozumiewania się z konsumentem;

2)   swoich danych identyfikujących, w szczególności o firmie, organie, który zarejestrował działalność gospodarczą, a także numerze, pod którym został zarejestrowany;

3)   adresie przedsiębiorstwa, adresie poczty elektronicznej oraz numerach telefonu lub faksu jeżeli są dostępne, pod którymi konsument może szybko i efektywnie kontaktować się z przedsiębiorcą;

4)   adresie, pod którym konsument może składać reklamacje, jeżeli jest inny niż adres, o którym mowa w pkt 3;

5)   łącznej cenie lub wynagrodzeniu za świadczenie wraz z podatkami, a gdy charakter przedmiotu świadczenia nie pozwala, rozsądnie oceniając, na wcześniejsze obliczenie ich wysokości – sposobie, w jaki będą one obliczane, a także opłatach za transport, dostarczenie, usługi pocztowe oraz innych kosztach, a gdy nie można ustalić wysokości tych opłat – o obowiązku ich uiszczenia; w razie zawarcia umowy na czas nieoznaczony lub umowy obejmującej prenumeratę przedsiębiorca ma obowiązek podania łącznej ceny lub wynagrodzenia obejmującego wszystkie płatności za okres rozliczeniowy, a gdy umowa przewiduje stałą stawkę – także łącznych miesięcznych płatności;

6)   kosztach korzystania ze środka porozumiewania się na odległość w celu zawarcia umowy, w przypadku gdy są wyższe niż stosowane zwykle za korzystanie z tego środka porozumiewania się;

7)   sposobie i terminie zapłaty;

8)   sposobie i terminie spełnienia świadczenia przez przedsiębiorcę oraz stosowanej przez przedsiębiorcę procedurze rozpatrywania reklamacji;

9)   sposobie i terminie wykonania prawa odstąpienia od umowy na podstawie art. 27, a także wzorze formularza odstąpienia od umowy, zawartym w załączniku nr 2 do ustawy;

10)  kosztach zwrotu rzeczy w przypadku odstąpienia od umowy, które ponosi konsument; w odniesieniu do umów zawieranych na odległość – kosztach zwrotu rzeczy, jeżeli ze względu na swój charakter rzeczy te nie mogą zostać w zwykłym trybie odesłane pocztą;

11)  obowiązku zapłaty przez konsumenta poniesionych przez przedsiębiorcę uzasadnionych kosztów zgodnie z art. 35, jeżeli konsument odstąpi od umowy po zgłoszeniu żądania zgodnie z art. 15 ust. 3 i art. 21 ust. 2;

12)  braku prawa odstąpienia od umowy na podstawie art. 38 lub okolicznościach, w których konsument traci prawo odstąpienia od umowy;

13)  obowiązku przedsiębiorcy dostarczenia rzeczy bez wad;

14)  istnieniu i treści gwarancji i usług posprzedażnych oraz sposobie ich realizacji;

15)  kodeksie dobrych praktyk, o którym mowa w art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz sposobie zapoznania się z nim;

16)  czasie trwania umowy lub o sposobie i przesłankach wypowiedzenia umowy – jeżeli umowa jest zawarta na czas nieoznaczony lub jeżeli ma ulegać automatycznemu przedłużeniu;

17)  minimalnym czasie trwania zobowiązań konsumenta wynikających z umowy;

18)  wysokości i sposobie złożenia kaucji lub udzielenia innych gwarancji finansowych, które konsument jest zobowiązany spełnić na żądanie przedsiębiorcy;

19)  funkcjonalności treści cyfrowych oraz technicznych środkach ich ochrony;

20)  mających znaczenie interoperacyjnościach treści cyfrowych ze sprzętem komputerowym i oprogramowaniem, o których przedsiębiorca wie lub powinien wiedzieć;

21)  możliwości skorzystania z pozasądowych sposobów rozpatrywania reklamacji i dochodzenia roszczeń oraz zasadach dostępu do tych procedur”.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów HTMLi atrybutów: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>